“Jij hebt het goed voor elkaar.” Ik hoor het regelmatig. En eerlijk gezegd snap ik waar die gedachte vandaan komt.
Je ziet mooie opdrachten, inspiratiesessies, langdurige samenwerkingen en de vrijheid om mijn eigen agenda in te delen. Geen manager die vraagt waarom ik om tien uur nog niet op kantoor ben. Geen verlofformulier wanneer ik een paar dagen weg wil.
Klinkt als vrijheid, blijheid en af en toe champagne uit een gouden beker.
Wat je niet ziet, is de offerte waarop geen antwoord komt. De factuur waar ik nogmaals achteraan moet. De tien keer nee voordat die ene ja binnenvalt. Of het briljante idee dat zich om 03.17 uur meldt, want inspiratie doet niet aan kantooruren.
Mijn bedrijf heeft in veertien jaar nog nooit tegen mij gezegd: “Clau, neem vandaag lekker vrij. Ik doe de acquisitie, werk de administratie bij en bel die wanbetaler wel even.”
Flauw eigenlijk.
Als zelfstandig ondernemer ben ik de koningin van mijn bedrijf én boekhouder, marketingspecialist, blogger, fotograaf, verkoper, offertemaker, planner en debiteurenbeheerder.
Soms allemaal vóór de lunch.
Zelfstandig ondernemerschap geeft vrijheid, maar die vrijheid vraagt ook om dagelijkse acquisitie, duidelijke keuzes, een tarief dat klopt en mensen op wie je kunt bouwen. Zonder richting verandert vrijheid verrassend snel in heel veel werk voor een baas die toevallig jouw eigen naam draagt.
De ondernemersvrijheid om 24/7 aan te staan
Zeker in mijn eerste ondernemersjaren stond ik zeven dagen per week aan. Ik wilde geen kans missen en dacht dat ik overal bij moest zijn. Ieder netwerkontbijt, elke bijeenkomst en elk podium kon immers de ingang naar een nieuwe opdracht zijn.
Mijn brein ging aan zodra ik wakker werd. Eerst een to-dolijst in mijn hoofd, daarna hopelijk een ta-da-lijst aan het einde van de dag. Ook na werktijd bleef mijn bedrijf gezellig met mij meepraten. Tijdens het eten. Onder de douche. In bed. Vooral wanneer ik zelf juist even niets wilde zeggen.
Werken wanneer je wilt, klinkt heerlijk.
Het betekent alleen dat je werkt wanneer een ander vrij is.
Niets is wat het lijkt: de andere kant van vrijheid
Iedere opdracht heeft bovendien een einddatum. Hoeveel ervaring, klanten of aanbevelingen je ook verzamelt: als ondernemer solliciteer je iedere dag opnieuw naar je volgende klus. Door zichtbaar te blijven, relaties te onderhouden, goed werk te leveren, voorstellen te schrijven en opnieuw te durven vragen.
Acquisitie is geen taak die je een keer afrondt. Het hoort bij je bedrijf.
Net als koffie. Alleen smaakt het niet iedere dag even lekker.
Ook je inkomsten komen niet automatisch binnen op de vijfentwintigste van de maand. Niemand betaalt je vakantiedagen, pensioen of de uren waarin je offertes schrijft. Een dag zonder klantwerk kan noodzakelijk zijn voor je bedrijf en toch precies nul euro opleveren.
“De kroon staat prachtig.
Je ziet alleen niet wat hij weegt.
Daar komt nog bij dat je als ondernemer voor een groot deel je merk bént. Mensen kiezen voor je kennis én voor wie je bent, waar je voor staat en hoe je je uitspreekt. Dat vraagt soms om een bewuste keuze tussen een openbaar standpunt en een stevig gesprek aan de keukentafel.
Vrijheid van meningsuiting is tenslotte iets anders dan vrijheid van gevolgen.
Toch is voor mezelf beginnen een van de beste beslissingen uit mijn leven. Het bracht me kansen, ontmoetingen en ervaringen die ik vooraf nooit had kunnen bedenken. Die vrijheid kreeg ik niet cadeau. Ik moest haar leren dragen.
Keuzes hebben mij onderweg richting, rust en stevigheid gegeven. En omdat veertien jaar ondernemerschap zich niet in vijf lessen laat vangen, volgt er nog een tweede deel. Eerst deze vijf.
Zo onderneem je met richting, rust en stevigheid
1. Leg je fundament voordat je gaat rennen
Toen ik begon, had ik een missie, een flinke dosis energie en de overtuiging dat iedereen op mij én mijn visie zat te wachten. Ik zou de wereld een stukje mooier maken, de menselijke maat terugbrengen en dat natuurlijk fluitend, bruisend en moeiteloos doen.
Een klein detail: de wereld wist nog niet dat ik eraan kwam. Ook de klanten lagen niet in slaapzakken voor mijn deur te wachten tot ze eindelijk naar binnen mochten. Enthousiasme is een prachtige motor, maar nog geen ondernemingsplan.
Je moet weten voor wie je werkt, welk probleem je oplost, waarom iemand juist voor jou kiest en hoeveel omzet nodig is om je bedrijf én je leven te betalen. In mijn eerste ondernemersjaren deed ik regelmatig maar een dotje. Dat gaf veel voldoening en bijzondere ervaringen, al bleef de feestvreugde op mijn bankrekening soms iets bescheidener.
Een stevig fundament hoeft geen beleidsstuk van tachtig pagina’s te zijn. Begin met vier heldere vragen:
- Wie is mijn klant?
- Wat bied ik aan?
- Welke waarde levert dat op?
- Wat moet mijn bedrijf financieel opbrengen?
Met scherpe antwoorden kun je kansen beter beoordelen en doelgericht bouwen aan een onderneming die energie geeft én bestaansrecht heeft.
2. Kies, ook wanneer je bang bent iets mis te lopen
Veel ondernemers willen in het begin niemand uitsluiten. Ze werken voor iedereen, bieden van alles aan en zeggen bijna overal ja op. Iedere aanvraag kan tenslotte omzet worden. Dat voelt veilig, maar maakt het vooral lastig om jou te onthouden.
Denk aan een luxe etalage in de PC Hooftstraat. Daar staat niet de volledige voorraad op elkaar gestapeld tussen drie aanbiedingen en een bordje met: wij doen werkelijk alles. Je ziet één prachtige tas, perfect uitgelicht. Juist daardoor blijf je staan en wil je weten wat er achter die deur te vinden is.
Kiezen helpt mensen begrijpen waarvoor ze bij jou moeten zijn. Dat vraagt om een duidelijke doelgroep, een scherp aanbod en de moed om soms nee te zeggen tegen werk dat niet past.
Die moed had ik niet vanaf dag één. Onderweg ontdekte ik waar ik werkelijk waarde toevoeg, welke opdrachten mij energie geven en welk werk mij vooral heel druk houdt zonder iets wezenlijks op te leveren. Niet iedere kans die voorbijgaat, is een gemiste kans. Soms past het werk eenvoudigweg beter bij iemand anders.
3. Geef je vrijheid een richting
Als ondernemer bepaal je iedere ochtend zelf waar je aan werkt. Heerlijk vrij. Alleen kun je aan het einde van het jaar daardoor ook heel druk zijn geweest zonder precies te weten waar je naartoe hebt gewerkt.
Vrijheid zonder richting verandert al snel in een agenda vol losse dagen. Iedere aanvraag lijkt belangrijk, elke klantvraag krijgt voorrang en voor je het weet bouw je vooral aan de plannen van anderen.
In mijn eerste ondernemersjaren had ik zelf ook geen heldere route. Ik greep kansen, werkte hard en keek onderweg wel waar ik uitkwam. Dat bracht me op bijzondere plekken, maar soms ook op bestemmingen waar ik achteraf helemaal niet had hoeven zijn.
Inmiddels werk ik met jaardoelen en een planning. Die helpen mij bewust te kiezen waar mijn tijd, aandacht en energie naartoe gaan. Waar wil ik dit jaar naartoe? Welke opdrachten passen daarbij? Wat wil ik ontwikkelen? En waar wil ik juist mee stoppen?
Een jaarplan haalt de spontaniteit niet uit je bedrijf. Je herkent sneller welke afslag bij je past en welke je met een gerust hart voorbij kunt rijden.
4. Ken je waarde en durf haar te vragen
Geld is zelden de reden om voor het ondernemerschap te kiezen. Echter zonder inkomsten houd je het ondernemerschap niet lang vol. Als je jaar na jaar meer uitgeeft dan er binnenkomt, heb je geen gezond bedrijf. Dan heb je vooral een dure hobby met een KvK-nummer.
Veel ondernemers rekenen in het begin te weinig. Uit enthousiasme, onzekerheid of angst dat een klant anders nee zegt. Soms geven ze hun kennis gratis weg omdat het gesprek prettig was, de ander het echt nodig had en die paar extra uurtjes weinig leken voor te stellen.
Die paar uurtjes veranderen opvallend snel in een complete werkweek.
Je tarief betaalt bovendien meer dan de tijd die je bij een klant aan tafel zit. Het betaalt ook je voorbereiding, administratie, marketing, verzekeringen, pensioen, vakantie en de uren waarin je bedrijf aandacht vraagt zonder dat daar direct een factuur tegenover staat.
Passie is waardevol, maar nog steeds geen betaalmethode.
Natuurlijk mag je iets weggeven. Graag zelfs. Doe dat bewust en niet omdat je je eigen waarde niet durft te benoemen. Vrijgevigheid voelt heel anders wanneer jij bepaalt wanneer de deur opengaat.
5. Stop met bewijzen dat je alles alleen kunt
Als zelfstandige begin je vaak als complete organisatie in één persoon. Je voert het werk uit, maakt de planning, onderhoudt de website, schrijft de teksten, doet de verkoop en probeert op zondagavond te achterhalen waarom de boekhouding ineens niet meer aansluit.
Want ja, hoe moeilijk kan het zijn? Best moeilijk, zo blijkt meestal rond 23.48 uur.
Je kunt nu eenmaal niet overal de beste in zijn. En zelfs wanneer dat toevallig wel zo is, heeft ook jouw dag maar 24 uur.
Bouw daarom een team van mensen om je heen die aanvullen waar jij tekortkomt of eenvoudigweg geen tijd voor hebt. Een goede boekhouder. Iemand die kritisch naar je positionering kijkt. Ondernemers die niet alleen applaudisseren, maar ook eerlijk zeggen wanneer je plan nergens op slaat.
Kies mensen die bij je passen in kwaliteit, houding en klantgerichtheid. Uitbesteden kost je de regie niet. Het geeft je juist meer ruimte voor het werk waarvoor klanten jou inschakelen, in plaats van voor taken die iemand anders sneller, beter en met minder gevloek kan uitvoeren.
Rijker dan ik vooraf kon bedenken
Na veertien jaar kijk ik regelmatig terug en denk ik: jemig, wat heb ik veel gedaan.
Ik kreeg bijzondere kansen, werkte voor een enorme diversiteit aan klanten en opdrachten en heb onderweg veel geleerd, gebouwd en geprobeerd. Soms pakte dat prachtig uit. Soms moest ik erkennen dat een plan vooral in mijn eigen hoofd een staande ovatie kreeg.
De grootste rijkdom zit voor mij in de mensen die ik onderweg leerde kennen. Mensen die hun verhaal met mij deelden, mij hun vertrouwen gaven en mij uitnodigden in hun organisatie, op hun podium of aan hun tafel.
Juist die ontmoetingen, gesprekken en samenwerkingen hebben mijn ondernemerschap kleur en betekenis gegeven.
Ik ben een gezegend mens. Ik heb mogen struikelen, bijsturen, opnieuw beginnen en steeds mijn eigen route bepalen.
Daar zit voor mij de echte vrijheid van zelfstandig ondernemerschap: steeds bewuster kiezen waaraan en aan wie ik mijn tijd, aandacht en energie geef.
Een stevig fundament voorkomt niet dat een opdrachtgever wegvalt, een plan mislukt of je agenda plotseling leegloopt. Het geeft je wel iets om op terug te vallen wanneer de werkelijkheid een andere afslag neemt dan jij had bedacht.
Daarover gaat het tweede deel van dit tweeluik. Op 24 september verschijnt Zelfstandig, niet stuurloos met vijf nieuwe lessen over zichtbaar blijven, afhankelijkheid, financiële ruimte, vergelijken en jezelf blijven ontwikkelen. En omdat ondernemerschap zich zelden netjes aan een lijstje houdt, voeg ik daar nog een bonustip aan toe.
Wil je deel twee niet missen? Schrijf je dan in voor mijn E-zine. Dan vallen de tips vanzelf in je mailbox.
Wil je jouw klant, aanbod en koers aanscherpen?
Is het blog een feest van herkenning? Misschien begon je ooit voor jezelf vanwege de vrijheid, maar voelt ondernemen inmiddels regelmatig als drukte, twijfel of achter de feiten aanlopen.
Binnen het Groeiprogramma ZZP onderzoeken we samen welke keuzes jouw bedrijf meer richting, grip en ruimte geven. Zodat je weer scherper weet wat je wilt bouwen, welke klanten daarbij passen en welke keuzes je niet langer wilt uitstellen.
Gewoon even sparren van ondernemer tot ondernemer.
20 minuten. Eerlijk. Zonder omwegen.
